top of page

De Bono perspectief: Tijd voor neurodivers denken

Dame met paarse hoed

Het concept van de "zes denkhoeden" van Edward de Bono is een manier om diverse perspectieven te vertegenwoordigen en te stimuleren. Elke hoed staat voor een andere denkmodus, zoals analytisch, emotioneel, kritisch en creatief denken. Helpt dit concept om de theorie of mind bij autisme te verbeteren en hoe zou dat er in de praktijk uit kunnen zien?


Artikel door: Gert de Heus

Is het naast de zes hoofddeksels van de Bono niet tijd om een zevende "paarse hoed" toe te voegen die staat voor neurodivers denken?

Het hanteren van verschillende denkstijlen cruciaal is voor het bevorderen van inclusie en het omarmen van diversiteit binnen organisaties. De paarse hoed zou gericht zijn op het erkennen en waarderen van de diversiteit in denkstijlen, cognitieve processen en percepties, met name die van mensen met neurodiversiteit zoals autisme, ADHD en dyslexie. Door neurodivers denken te integreren in het denkproces van organisaties, kan een meer inclusieve en ondersteunende omgeving worden gecreëerd waarin alle medewerkers zich gewaardeerd en gerespecteerd voelen.


Het toepassen van de paarse hoed tijdens een brainstormsessie om de werkplekcultuur te verbeteren wordt als voorbeeld uitgewerkt. Medewerkers worden uitgenodigd om vanuit verschillende denkstijlen en perspectieven te brainstormen over manieren om de werkplek inclusiever te maken voor mensen met neurodiversiteit. Door te profiteren van de diversiteit aan denkstijlen en ervaringen, kan een organisatie een inclusievere en ondersteunende werkplekcultuur creëren waar alle medewerkers zich gewaardeerd en gerespecteerd voelen.


Perspectief

In het hedendaagse sociale en politieke klimaat worden perspectieven vaak versimpeld tot eenvoudige dichotomieën: zwart of wit, man of vrouw, rechts of links. Deze simplificaties kunnen echter gevaarlijk zijn, vooral wanneer er een oordeel aan wordt gehangen als goed of slecht, wat kan leiden tot conflicten en polarisatie binnen gemeenschappen. Edward de Bono, een vooraanstaand denker op het gebied van creatief denken, stelt een waardevolle methode voor om dit te veranderen: de "denkhoeden".


De Bono's concept van de denkhoeden biedt een praktische benadering om verschillende perspectieven te vertegenwoordigen en te waarderen. Elke "hoed" staat symbool voor een andere denkwijze, zoals creatief, kritisch, emotioneel, enzovoort. Door situaties te bekijken vanuit verschillende "hoeden", kunnen mensen leren hoe anderen denken en voelen, wat leidt tot een dieper inzicht in sociale interacties en communicatie.


Het idee van de denkhoeden wordt vaak toegepast in teamvergaderingen en besluitvormingsprocessen. Door elk teamlid een andere "hoed" te laten vertegenwoordigen, worden diverse perspectieven ingebracht en wordt er ruimte gecreëerd voor een breed scala aan ideeën en standpunten. Dit bevordert niet alleen de creativiteit en innovatie, maar ook het begrip en respect voor de denkwijze van anderen.

Hoewel de denkhoeden van De Bono een waardevol instrument zijn gebleken, rijst de vraag of het niet tijd is voor een nieuwe hoed. In een wereld die voortdurend evolueert en verandert, is het belangrijk om te blijven zoeken naar nieuwe manieren om perspectief te verbreden en diversiteit te omarmen. Misschien is het tijd om een "neurodiverse hoed" toe te voegen, die specifiek gericht is op het waarderen van de diversiteit in denkstijlen, cognitieve processen en percepties.


Welke hoeden zijn er al?

Edward de Bono heeft de "zes denkhoeden" geïntroduceerd als een manier om verschillende denkmodi te representeren. Denkmodi verwijzen naar verschillende manieren van denken of benaderen van een probleem, situatie of taak. Elke denkmodus kan unieke perspectieven, strategieën en doelstellingen met zich meebrengen. De zes denkhoeden hoeden zijn:


1.      De witte hoed: richt zich op feiten en cijfers.

2.      De rode hoed: vertegenwoordigt emoties, vermoedens en meningen.

3.      De zwarte hoed: onderzoek naar fouten.

4.      De gele hoed: speculatief in positieve zin.

5.      De groene hoed: creatief en lateraal denken.

6.      De blauwe hoed: dirigeren van het denkproces.


De Witte hoed

Stel je voor dat een groep mensen een beslissing moet nemen over welk project ze als volgende moeten uitvoeren. Het gebruik van de witte hoed zou betekenen dat de groep zich concentreert op feitelijke informatie, zoals de beschikbare middelen, de deadlines, het budget en de technische vereisten van elk project. Ze zouden de feiten analyseren en op basis daarvan een weloverwogen beslissing nemen over welk project de hoogste prioriteit heeft.


De Rode hoed

Stel je voor dat een team een nieuw product moet lanceren en de rode hoed wordt gebruikt tijdens een brainstormsessie. Teamleden kunnen de rode hoed opzetten om hun gevoelens en intuïties over het product te delen. Ze kunnen bijvoorbeeld enthousiasme uiten over bepaalde functies, bezorgdheid uiten over mogelijke problemen of frustratie uiten over bepaalde aspecten van het project. Het doel is om alle emoties en gevoelens openlijk te bespreken, zodat het team een beter begrip krijgt van de emotionele aspecten die van invloed kunnen zijn op het succes van het project.


De zwarte hoed

Laten we zeggen dat een bedrijf een nieuwe marketingstrategie overweegt om hun product te promoten. Tijdens een vergadering waarin de zwarte hoed wordt gebruikt, kunnen teamleden kritisch denken toepassen door mogelijke negatieve aspecten van de voorgestelde strategie te identificeren. Ze kunnen bijvoorbeeld wijzen op potentiële risico's, zoals een gebrek aan doelgroep segmentatie, concurrentie van andere producten, of budgetoverschrijdingen. Door deze negatieve aspecten te benoemen, kan het team proactief strategieën bedenken om ze aan te pakken en de effectiviteit van de marketingstrategie te verbeteren.


De gele hoed

Stel je voor dat een bedrijf een nieuwe productstrategie overweegt. Tijdens een vergadering waarin de gele hoed wordt gebruikt, kunnen teamleden de positieve aspecten en voordelen van de voorgestelde strategie benadrukken. Ze kunnen bijvoorbeeld wijzen op de mogelijkheid om nieuwe markten te betreden, het vergroten van de klanttevredenheid, het verhogen van de winstgevendheid of het versterken van de merkpositionering. Door de gele hoed te gebruiken, kan het team de voordelen van de strategie in kaart brengen en zich richten op de positieve aspecten om een sterker argument te vormen voor de implementatie ervan.


De groene hoed

Stel je voor dat een team een probleem probeert op te lossen waarbij ze innovatieve ideeën nodig hebben. Tijdens een brainstormsessie waarin de groene hoed wordt gebruikt, worden de teamleden aangemoedigd om vrijuit te denken en creatieve oplossingen te bedenken. Een concreet voorbeeld zou kunnen zijn dat het team een nieuwe marketingcampagne moet ontwikkelen voor een product. Door de groene hoed te gebruiken, worden teamleden aangemoedigd om out-of-the-box ideeën te genereren, zoals het gebruik van nieuwe technologieën, het creëren van ludieke advertenties, het organiseren van unieke evenementen, of het implementeren van verrassende guerrillamarketingtactieken. Het doel is om creativiteit te stimuleren en originele ideeën te genereren die het product op een unieke en effectieve manier kunnen promoten.


De blauwe hoed

Stel je voor dat een projectteam een belangrijke beslissing moet nemen, maar er zijn verschillende meningen en standpunten binnen het team. Tijdens een vergadering waarin de blauwe hoed wordt gebruikt, neemt een aangewezen facilitator de rol op zich om het denkproces te coördineren en de focus te leggen op het proces zelf. Deze persoon kan bijvoorbeeld structuur bieden aan de discussie, de agenda volgen, de spreektijd verdelen, samenvattingen geven van de besproken punten, en ervoor zorgen dat alle relevante informatie wordt verzameld voordat een beslissing wordt genomen. Door de blauwe hoed te gebruiken, zorgt het team voor een efficiënt en effectief besluitvormingsproces, waarbij de focus ligt op het beheren van het denken en het coördineren van de discussie.


Autisme en de theory of Mind

Mensen met autisme kunnen moeite hebben met Theory of Mind, wat hun vermogen beïnvloedt om de gedachten en emoties van anderen te begrijpen. Deze moeilijkheden kunnen leiden tot uitdagingen in sociale interacties en communicatie. Het is nog niet volledig duidelijk waarom sommige mensen met autisme deze moeite ervaren, maar het kan te maken hebben met verschillen in de manier waarop hun hersenen informatie verwerken.


Er zijn echter verschillende benaderingen om mensen met autisme te helpen hun Theory of Mind te verbeteren. Een methode is het gebruik van sociale verhalen of sociale verwerkingskaarten, die specifiek zijn ontworpen om hen te helpen begrijpen hoe anderen denken en voelen in verschillende sociale situaties. Daarnaast kan cognitieve gedragstherapie (CGT) nuttig zijn bij het verbeteren van sociale vaardigheden en communicatie.


Door de benaderingen van Edward de Bono te combineren, kunnen mensen met autisme niet alleen hun Theory of Mind verbeteren, maar ook hun algehele sociale vaardigheden en communicatievaardigheden versterken. Dit kan leiden tot meer succesvolle en bevredigende interacties in verschillende sociale en professionele contexten. Omdat bewustwording de basis is van alle verandering is het tijd voor de zevende hoed.


Tijd voor een paarse hoed?

Als we een zevende "hoed" zouden introduceren die staat voor (neuro)divers denken, zouden we een cruciale stap zetten in het bevorderen van inclusie en het omarmen van diversiteit binnen onze organisatie. Deze "paarse hoed", gericht op het erkennen en waarderen van de diversiteit in denkstijlen, cognitieve processen en percepties, zou een waardevolle toevoeging zijn aan ons denkproces en onze besluitvorming. Hier zijn enkele redenen waarom de introductie van de paarse hoed van essentieel belang is.


Ten eerste zou de paarse hoed bewustwording stimuleren over de waarde van verschillende denkstijlen en perspectieven, met inbegrip van die van mensen met neurodiversiteit zoals autisme, ADHD, dyslexie en andere neurologische variaties. Door deze bewustwording te vergroten, kunnen we een meer inclusieve en ondersteunende omgeving creëren voor alle medewerkers, waar hun unieke bijdragen worden erkend en gewaardeerd.


Ten tweede zou de paarse hoed inclusief denken bevorderen door het aanmoedigen van een omgeving waarin alle denkstijlen worden gewaardeerd en gerespecteerd. Door diversiteit te zien als een bron van kracht en innovatie, kunnen we profiteren van de verschillende perspectieven en ideeën die neurodiverse denkers met zich meebrengen, wat kan leiden tot meer creatieve oplossingen en betere resultaten.


Ten derde zou de paarse hoed flexibiliteit en aanpassingsvermogen aanmoedigen door het stimuleren van het vermogen om zich aan te passen aan verschillende denkstijlen en communicatiestijlen. Door effectief samen te werken met mensen met diverse neurologische kenmerken, kunnen we onze teams versterken en onze veerkracht vergroten in het omgaan met veranderingen en uitdagingen.


Ten slotte zou de paarse hoed de creativiteit en het probleemoplossend vermogen vergroten door het erkennen van de unieke bijdragen die neurodiverse denkers kunnen leveren aan creatieve processen. Door te profiteren van hun unieke perspectieven en denkwijzen, kunnen we innovatieve oplossingen vinden voor complexe problemen en onze organisatie naar nieuwe hoogten brengen.


Kortom, de introductie van de paarse hoed als symbool van inclusie, respect voor diversiteit en het benutten van de kracht van verschillende denkstijlen zou een waardevolle stap zijn in de richting van het creëren van een meer inclusieve en succesvolle organisatie.


De paarse hoed

Een concreet voorbeeld van het toepassen van de "paarse hoed", die staat voor neurodivers denken, zou kunnen zijn; een brainstormsessie voor het verbeteren van de werkplekcultuur binnen een organisatie.

Tijdens deze sessie worden medewerkers uitgenodigd om vanuit verschillende denkstijlen en perspectieven te brainstormen over manieren om de werkplek inclusiever te maken voor mensen met neurodiversiteit. Neurodiverse medewerkers, zoals mensen met autisme, ADHD of dyslexie, worden actief betrokken bij de discussie om hun unieke ervaringen, behoeften en ideeën te delen.


De "paarse hoed" wordt gebruikt om een omgeving te creëren waarin alle denkstijlen worden gewaardeerd en gerespecteerd, en waarin de focus ligt op het vinden van creatieve oplossingen die voor iedereen werken. Dit kan leiden tot innovatieve initiatieven, zoals het implementeren van flexibele werkuren, het aanbieden van aangepaste communicatie- en instructiemethoden, of het opzetten van mentorprogramma's om neurodiverse medewerkers te ondersteunen.


Door te profiteren van de diversiteit aan denkstijlen en ervaringen, kan de organisatie een inclusievere en ondersteunende werkplekcultuur creëren waar alle medewerkers zich gewaardeerd en gerespecteerd voelen.


Tot slot

In een wereld waarin perspectieven vaak worden versimpeld tot eenvoudige dichotomieën, is het essentieel om het belang van diversiteit in denken te erkennen. Het concept van de denkhoeden, geïntroduceerd door Edward de Bono, biedt een waardevol kader om deze diversiteit te omarmen en te benutten. Door verschillende denkwijzen te vertegenwoordigen via de verschillende hoeden, kunnen we meer inzicht krijgen in hoe anderen denken en voelen, waardoor we effectiever kunnen communiceren en samenwerken.


De bestaande denkhoeden - de witte, rode, zwarte, gele, groene en blauwe hoed - bieden al een breed scala aan perspectieven, van feitelijk tot emotioneel, van kritisch tot creatief. Maar in een tijd waarin diversiteit en inclusie centraal staan, rijst de vraag: is het niet tijd voor een nieuwe hoed?


De introductie van de paarse hoed, die staat voor neurodivers denken, zou een cruciale stap zijn in het bevorderen van inclusie en het omarmen van diversiteit binnen organisaties. Deze hoed zou bewustwording stimuleren over de waarde van verschillende denkstijlen, inclusief die van mensen met neurodiversiteit. Het zou inclusief denken bevorderen door het creëren van een omgeving waarin alle denkstijlen worden gewaardeerd en gerespecteerd. Bovendien zou het flexibiliteit en aanpassingsvermogen aanmoedigen, en de creativiteit en het probleemoplossend vermogen vergroten door het benutten van de unieke bijdragen van neurodiverse denkers.


Kortom, de introductie van de paarse hoed zou niet alleen een symbool zijn van inclusie en respect voor diversiteit, maar ook een praktische stap om een meer inclusieve en succesvolle organisatie te creëren. Laten we dus samen de uitdaging aangaan om te denken vanuit verschillende perspectieven en zo onze gemeenschappen en organisaties te verrijken met een breed scala aan ideeën en inzichten.


Vragen over dit thema? Neem gerust contact op met de auteur Gert de Heus.



Meer informatie:

De zes denkende hoofddeksels:  de Bono, E. (1999). Six Thinking Hats: An Essential Approach to Business Management. Back Bay Books.

6 weergaven0 opmerkingen

Recente blogposts

Alles weergeven

Comments


Help autismeportaal up-to-date te houden
Laat een eenmalige donatie achter en krijg toegang tot exclusieve blogs en programma's.

Bedankt dat je ons helpt het verschil te maken!

bottom of page